Thứ hai ngày 22 tháng 10 năm 2018

Giáo dục sức khỏe

Điều trị tăng huyết áp không dùng thuốc: Vai trò của người bệnh
Ngày gửi : 19/08/2018 | 06:17:28

Thạc sỹ Đào Duy An

Trưởng Phòng khám Sông Trà,

Trưởng Dịch vụ Bác sỹ & Chăm sóc Sức khỏe tại nhà 24/24 (Inn Care),

Công ty Núi Ấn Sông Trà (Inn Co., Ltd), TP.HCM.


 

Tăng huyết áp (THA) tiến triển âm thầm nhưng gây hậu quả nghiêm trọng: Đột tử, nhồi máu cơ tim, suy tim, tai biến mạch máu não, bệnh động mạch ngoại biên, suy thận...và rút ngắn tuổi thọ. Hiện nay, THA (huyết áp tâm thu [HATTh] >= 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương [HATTr] >= 90 mmHg) là bệnh lý thường gặp trong dân chúng. Có 2 biện pháp điều trị THA: Không dùng thuốc và dùng thuốc; thầy thuốc chuyên khoa đảm trách biện pháp dùng thuốc còn người bệnh chịu trách nhiệm thực hiện biện pháp không dùng thuốc dưới sự hướng dẫn và giám sát của thầy thuốc. Biện pháp không dùng thuốc là cách thức điều trị đầu tiên, nền tảng, song hành với biện pháp dùng thuốc và thường kiểm soát được THA nhẹ và dao động. Sức khoẻ là vô giá; vì lợi ích của từng ngày sống và chất lượng cuộc sống, mỗi người bệnh THA hãy bắt đầu và kiên trì thực hiện cách điều trị bệnh cho mình hiệu quả nhất theo hướng dẫn dưới đây.

1. Ăn đúng cách. Ăn kiêng muối và ăn nhiều cá, dầu thực vật, rau, quả. Ăn kiêng muối làm giảm HATTh/HATTr được 5/3 mmHg, làm giảm liều thuốc và tăng tác dụng của thuốc hạ huyết áp (HA). Lượng muối trong thực phẩm hàng ngày dù không cho thêm muối là 6 g (một muỗng canh). Không thêm muối trong khi nấu ăn và trong khi ăn. Hạn chế tối đa thức ăn chế biến sẵn như đồ hộp, thức ăn nhanh. Ăn nhiều thức ăn chứa ka-li như trái cây, các loại quả vì ka-li góp phần hạ HA: Giảm cả HATTh/HATTr 3-5 mmHg. Các loại rau xanh, hành tươi, đậu cô-ve là những thức ăn bổ ích cho người THA vì chúng làm giảm lắng đọng cholesterol ở thành động mạch, mô tim, gan, tăng đào thải cholesterol ở ruột, cản trở chất này tái hấp thu vào máu đồng thời chúng cung cấp các vitamin có tác dụng chống oxy hoá trong lòng mạch, làm chậm tiến trình vữa xơ động mạch thường gặp trong bệnh THA. Hạn chế ăn mỡ động vật, lòng heo, tiết canh, gan, óc, trứng vì những thức này nhiều cholesterol, tác hại đến cân bằng lipid máu vốn thường rối loạn trong bệnh THA. Thay đổi thói quen ăn uống thực tế rất khó nhưng vì lợi ích đã được chứng minh, mỗi người bệnh hãy tự chỉnh dần dần. 

2. Uống rượu bia ít và điều độ. Uống rượu bia nhiều (lượng cồn > 30 g/ngày) gây bệnh cơ tim, rối loạn nhịp tim và phì đại thất trái...nhưng với lượng cồn < 30 g/ngày và điều độ thì lại có lợi cho tim mạch. Với lượng bia khoảng 720 mL hoặc lượng rượu vang 300 mL mỗi ngày thì nồng độ HDL-C (một loại cholesterol có lợi cho cơ thể) sẽ tăng lên, nồng độ các yếu tố đông máu do gan tổng hợp sẽ giảm có lợi, bệnh tật và tử vong do tim mạch thấp hơn so với những người không uống rượu. Luôn cảnh tỉnh nguy cơ lạm dụng rượu và không uống rượu khi HA chưa được khống chế.

3. Không hút thuốc lá. Bản thân người bị THA đang hút thuốc lá mà bỏ thuốc thì HA vẫn không giảm nhưng lợi ích của việc bỏ/không hút thuốc lá là giảm nguy cơ bệnh tim mạch cũng như các bệnh lý nội khoa khác. Bỏ hút thuốc lá sau một năm thì giảm được nguy cơ bệnh tim mạch 50% và tương tự, người bệnh sau nhồi máu cơ tim cấp (một biến chứng thường gặp của THA) mà bỏ thuốc lá được một năm thì thì khả năng nhồi máu trở lại chỉ còn một nửa. Khoa học đương đại đã chứng minh người tiếp xúc với khói thuốc lá (hút thuốc lá thụ động) cũng có nguy cơ bệnh tật như người đang hút thuốc vì vậy, tất cả cần nỗ lực bài trừ thuốc lá.

4. Rèn luyện thể lực thường xuyên. Từ thời Tam Quốc danh y Hoa Đà đã đúc kết: “Vận động là vô cùng trọng yếu. Con người ta rất cần vận động miễn là không thái quá...Vận động giúp khí huyết lưu thông và ngăn ngừa bệnh tật”. Tim mạch học hiện đại đã chứng minh tình trạng không vận động, lối sống tĩnh tại là một yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch và tại Mỹ, 12% tử vong do mọi nguyên nhân là do không vận động. Lợi ích của rèn luyện thể lực rất lớn: giảm HA, giảm phì đại thất trái (do THA gây ra), tăng tuần hoàn bàng hệ tại tim, cải thiện tình trạng đái tháo đường, béo phì, điều hoà chức năng mạch máu, giải toả các kích thích quá mức và cảm xúc âm tính tại vỏ não, cải thiện tâm thần và chất lượng cuộc sống. Huyết áp giảm 6-7 mmHg khi cơ thể được rèn luyện thường xuyên. Trung tâm Phòng Chống Bệnh tật Mỹ và Trường Y học Thể thao Mỹ (1995) khuyên mỗi ngày rèn luyện 30 phút với các hình thức đa dạng như bơi lội, làm vườn và đi bộ nhanh (tốc độ 7 km/giờ) 3 km...Tuy nhiên, phải rèn luyện thường xuyên, thích ứng với thời tiết, tránh suy nghĩ trong khi tập và tránh tập quá sức. Đối với người chưa bị THA thì rèn luyện thể lực giúp giảm nguy cơ bệnh 35%. 

5. Giữ thể trọng chuẩn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới thể trọng chuẩn ở nam là 20,1-25 kg/m2 (lấy cân nặng [kg] chia cho chiều cao [m] bình phương)  và ở nữ là 18,7-23,8 kg/m2. Ở những người béo phì, việc giảm cân nặng 3,8 kg duy trì trong 18 tháng sẽ làm HATTh giảm 3 mmHg và HATTr giảm 2 mmHg. Gĩư thể trọng chuẩn bằng cách ăn uống (năng lượng khoảng 1000 kcal/ngày) và rèn luyện thể lực chuẩn, kiên trì.

6. Bình thản với cuộc sống. Kích xúc (stress) cấp thời hoặc kéo dài đều nguy hại cho sức khoẻ tim mạch. Đã từng có THA do thiên tai và nhân hoạ trong lịch sử.  Kích xúc gây tăng cholesterol máu, co thắt tiểu động mạch và kích hoạt các hệ thống nội tiết làm HA tăng. Trong việc khống chế THA, sự tĩnh tâm, cảm xúc phấn chấn đóng vai trò điều hoà HA và tránh nguy cơ tai biến do HA tăng vọt gây ra. Cuộc chiến với bệnh tật là khôn cùng, sự vững vàng tâm lý giúp người bệnh khống chế tốt diễn tiến bệnh lý.

Các biện pháp trên hỗ trợ nhau, làm giảm cả HATTh và HATTr là 9 mmHg và cùng cải thiện tình trạng rối loạn lipid máu và phì đại thất trái, hệ quả là THA nhẹ và dao động được kiểm soát tốt, tránh nguy cơ dùng thuốc chưa cần thiết và các bất lợi do thuốc gây ra cũng như làm tăng hiệu quả y học và kinh tế khi phải dùng thuốc cho người bệnh.

Khởi đầu là khó! Kiên trì là khó! Tuy nhiên sức khoẻ là vô giá, vì vậy mỗi bệnh nhân THA hãy cùng thầy thuốc bắt đầu chương trình điều trị dự phòng cho bản thân trước khi có biến chứng đe doạ đời sống.

Giáo dục sức khỏe khác

Liên hệ


Điện thoại:

(028)54348292/0909199849

  Điện thư:

care@songtraclinic.com
   
  Địa chỉ: 
  200 Nguyễn Thượng Hiền, P5, Phú Nhuận
,TP.HCM

Trợ giúp trực tuyến

Số người trực tuyến

Đang truy cập : 3

Lượt truy cập : 257901