Thứ ba ngày 23 tháng 5 năm 2017

Giáo dục sức khỏe

Tầm soát HIV
Ngày gửi : 08/01/2017 | 06:42:35

Thạc sỹ Đào Duy An

Trưởng Phòng khám Sông Trà,

Trưởng DỊch vụ Bác sỹ & Chăm sóc Sức khỏe tại nhà 24/24 (Inn Care),

Công ty Núi Ấn Sông Trà, TP.HCM

1. HIV là gì

HIV là từ viết tắt tiếng Anh human immunodeficiency virus, là vi rút gây suy giảm miễn dịch ở người. Người bị nhiễm HIV sẽ dẫn đến hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (acquired immunodeficiency syndrome, viết tắt là AIDS) mà kết cục là tử vong. Trong ngôn ngữ y học Việt Nam, HIV và AIDS thường viết liền như sau: HIV/AIDS.

HIV lây truyền qua đường máu với các ngả như (1) quan hệ tình dục (bao gồm cả quan hệ tình dục qua đường hậu môn và thậm chí bằng miệng), (2) truyền máu từ nguồn đã bị nhiễm bệnh, qua dùng chung kim tiêm, và (3) mẹ sang con: trong khi mang thai, khi sinh (lây truyền chu sinh) hoặc khi cho con bú.

Theo số liệu của Cục Phòng-Chống HIV/AIDS, Bộ Y tế, tính đến 31/8/2014, Việt Nam có 223.130 người nhiễm HIV và mỗi năm có khoảng 12000 người bị nhiễm HIV. Một thống kê gần đây cũng cho thấy trong năm 2013 28 bệnh truyền nhiễm chỉ gây chết 262 người còn HIV/AIDS gây chết 2.299 ca.

 

2. Lợi ích của xét nghiệm máu tầm soát (sàng lọc) HIV

  • Biết tình trạng nhiễm HIV của mình.
  • Có kế hoạch chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.
  • Nghe tư vấn và điều trị sớm, kịp thời khi HIV dương tính.
  • Giảm nhiều chi phí điều trị AIDS.
  • Giảm nguy cơ lây lan HIV sang cho người khác nhất là vợ/chồng/con cái/bạn tình. 

 

3. Xét nghiệm tầm soát HIV

Các xét nghiệm HIV nói chung gồm hai loại: loại thứ nhất nhằm tìm ra kháng thể kháng HIV còn loại thứ hai nhằm tìm ra chính bản thân (kháng nguyên) HIV.

Trong tầm soát và chẩn đoán HIV thông thường người ta sử dụng loại xét nghiệm tìm kháng thể kháng HIV trong máu bao gồm tét nhanh, ELISA, Western Blot… Xét nghiệm PCR nhằm tìm ra bản thân virus HIV thường chỉ áp dụng trong chẩn đoán nhiễm HIV sớm cho trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV.

Mục đích xét nghiệm là tìm kháng thể kháng HIV giúp gián tiếp chẩn đoán cơ thể người đó đã nhiễm HIVnên đòi hỏi thời gian “chờ” để cơ thể sản sinh kháng thể đủ để xét nghiệm phát hiện được. Khoảng thời gian này gọi là “thời kỳ cửa sổ”, khoảng 3 tháng (một số rất ít trường hợp có thể đến 6 tháng).

Do vậy tiêu chuẩn xác định âm tính đòi hỏi thỏa mãn một trong hai tình huống:

  • Xét nghiệm âm tính 2 lần liên tiếp, cách nhau ít nhất 3 tháng, không có hành vi nguy cơ nào phát sinh.
  • Xét nghiệm âm tính 1 lần, cách lần có hành vi nguy cơ gần nhất ít nhất 3 tháng.

Cần lưu ý là do tính chất “âm thầm” của loại vi rút này, ngành y tế luôn khuyến cáo bệnh nhân đi xét nghiệm HIV càng sớm càng tốt, chứ không chờ đủ thời gian cửa sổ.

Tóm lại, khoảng thời gian 3 tháng được xem là mốc thời gian an toàn cho xét nghiệm tầm soát HIV nói chung.

 

4. Chỉ định xét nghiệm tầm soát HIV

  • Người nghiện ma túy, chích chung bơm kim tiêm.
  • Người có quan hệ tình dục không an toàn, tình dục đồng giới, có nhiều bạn tình hoặc có bạn tình mới.
  • Người có dấu hiệu và triệu chứng gợi ý nhiễm HIV hoặc có bệnh lý về lao hoặc mắc các bệnh do lây truyền qua đường tình dục.
  • Người đã xét nghiệm và cần xét nghiệm lại sau 3-6 tháng để khẳng định chắc chắn tình trạng nhiễm HIV của mình.
  • Người cho/nhận tinh trùng, noãn, mô hoặc bộ phận cơ thể người.
  • Người dự định kết hôn.
  • Người đi khám sức khỏe định kỳ.
  • Người có tiếp xúc với nguồn lây bệnh lây qua đường tình dục.
  • Người lo lắng vì có các triệu chứng nghi ngờ bệnh.
  • Người muốn được an toàn và an tâm.
  • Túi máu trước khi truyền (kể cả trong trường hợp cấp cứu) hoặc để điều chế các sản phẩm máu.

 

5. Tư vấn khi xét nghiệm tầm soát HIV dương tính

5.1 Xét nghiệm tầm soát HIV dương tính.

Theo Bộ Y tế quy định thì để chẩn đoán nhiễm HIV cần phải tiến hành bộ 3 xét nghiệm với 3 loại sinh phẩm khác nhau (hiểu đơn giản là ba xét nghiệm khác nhau) cho cùng một mẫu máu. Ba xét nghiệm phải cùng cho kết quả dương tính mới có thể khẳng định chẩn đoán chính xác.

Do vậy chỉ mỗi xét nghiệm tầm soát HIV dương tính thì chưa khẳng định được gì về tình trạng nhiễm HIV cả. Mẫu máu của người này sau đó sẽ được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, Viện Pasteur hoặc Trung tâm Y tế Dự phòng TP.HCM để làm xét nghiệm khẳng định.

 

5.2 Xét nghiệm tầm soát HIV âm tính.

Xét nghiệm lại sau 3 tháng tuỳ từng trường hợp cụ thể.

5.3 Tư vấn cho người có xét nghiệm tầm soát HIV dương tính.

  • Trấn an.
  • Cách thức bảo vệ sức khoẻ cá nhân và người thân như lối sống khoẻ mạnh, giảm nguy cơ nhiễm trùng và suy giảm miễn dịch, tình dục an toàn.
  • Không cho máu, hiến tinh trùng, tạng…cho đến khi có kết quả xác định về tình trạng nhiễm HIV.

 

 

 

Giáo dục sức khỏe khác

Liên hệ


Điện thoại:

(08)54348292/0909199849

  Điện thư:

care@songtraclinic.com
   
  Địa chỉ: 
  200 Nguyễn Thượng Hiền, P5, Phú Nhuận
,TP.HCM

Trợ giúp trực tuyến

Số người trực tuyến

Đang truy cập : 1

Lượt truy cập : 210163