Thứ sáu ngày 23 tháng 6 năm 2017

Giáo dục sức khỏe

Tăng huyết áp, sát nhân thầm lặng (Phần 2)
Ngày gửi : 30/10/2013 | 05:57:38

Thạc sỹ Đào Duy An

Trưởng Phòng khám Sông Trà,

Trưởng Dịch vụ Bác sỹ & Chăm sóc Sức khỏe tại nhà 24/24 (Inn Care),

Công ty Núi Ấn Sông Trà (Inn Co., Ltd), Tp HCM.

Thắc mắc khả dĩ về tăng huyết áp

Bệnh biểu hiện ra làm sao?

Gầy mà sao cũng bị tăng huyết áp?

 

Tăng huyết áp là bệnh chưa rõ nguyên nhân, do nhiều yếu tố phức tạp chi phối; vì vậy, mập thì dễ bị nhưng gầy vẫn mắc tăng huyết áp như thường, không phải “dư máu” thì mới bệnh đâu.

Tăng huyết áp là bệnh lây hay là di truyền?

 

Tăng huyết áp là bệnh “lây” từ đời sống hiện đại, đây là “cái giá phải trả” của nền văn minh. Bệnh có căn nguyên di truyền khoảng 30%; ai có cha, mẹ hoặc cả hai bị tăng huyết áp thì có thể bị bệnh này cao gấp đôi người có cha mẹ bình thường.

Tăng huyết áp có thực sự là “thầm lặng” không?

 

Thực tế tăng huyết áp có gây nhức đầu vùng chẩm lúc mới ngủ dậy, sau vài giờ thì tự hết-đây là dấu hiệu tăng huyết áp sớm nhất; các dấu hiệu khác có thể là chóng mặt, hoa mắt, khó ngủ, lừng khừng, mệt mỏi, liệt dương (chiếm 10% đàn ông tăng huyết áp). Tuy nhiên, đây không phải là dấu hiệu chỉ có trong tăng huyết áp mà còn gặp ở vô số bệnh khác; vì vậy, phải khẳng định rằng tăng huyết áp tiến triển thầm lặng và lúc người bệnh biết tăng huyết áp thì thường đã nặng hoặc có biến chứng.

Chỉ số khối cơ thể là gì?

 

Chỉ số khối cơ thể là một cách đánh giá tình trạng sức khoẻ dinh dưỡng và tim mạch, tính như sau: lấy số kilogam cân nặng chia cho số mét chiều cao, rồi lại chia chia tiếp lần nữa; đơn vị là kg/m2. Khoảng bình thường là 18,5-24,9 kg/m2, dưới con số 18,5 kg/m2 gọi là gầy còn >/= 25 kg/m2 gọi là béo.

Thế nào là tăng huyết áp?

Con số huyết áp tối ưu?  Tăng huyết áp một số, tăng hai số là ra làm sao? Huyết áp độ 1, độ 2 là thế nào?

 

Huyết áp tối ưu là 115/75 mm Hg.

Tăng huyết áp một số là chỉ tăng huyết áp tối đa hoặc tối thiểu mà thôi còn tăng hai số là tăng cả tối đa và tối thiểu.

Xếp loại huyết áp theo Tổ chức Y tế Thế giới và Hội Tăng huyết áp Quốc tế cho người từ 18 tuổi trở lên năm 2003 và của Hội Tăng huyết áp Việt Nam năm 2008

  Xếp loại

Huyết áp tối thiểu, mm Hg

 

Huyết áp tối đa, mm Hg

Bình thường

< 89

< 139

Tăng huyết áp

Độ 1

90-99

hoặc

140-159

Độ 2

100-109

hoặc

160-179

Độ 3

>/=110

hoặc

>/=180

Tăng huyết áp tâm thu đơn độc

< 90

>/= 140






Có thể tự mình chẩn đoán được tăng huyết áp không?

 

Thông thường là được với những trường hợp tăng huyết áp đơn giản với điều kiện có y cụ chuẩn, đã học cách đo và đo đúng quy trình và có thầy thuốc tư vấn, giám sát. Tuy nhiên, không ai lại chỉ tự chẩn đoán mà thôi; đây là công việc của thầy thuốc.

Tiền tăng huyết áp là gì, nghe ghê ghê?

 

Theo phân độ của Mỹ, huyết áp tối đa từ 120-139 mm Hg và/hoặc huyết áp tối thiểu từ 80-89 mm Hg thì gọi là tiền tăng huyết áp.

Đây không phải là tăng huyết áp nhưng ai có tiền tăng huyết áp thì cũng dễ bị đột quỵ, bệnh tim hơn là người có huyết áp bình thường.

Sao khám tăng huyết áp mà lâu lỉ thế?

 

Khi khám bệnh nhân tăng huyết áp, nhất là lần khám đầu tiên, bác sỹ phải làm các công việc sau: (1) khẳng định có tăng huyết áp hay không?; (2) hỏi kỹ quá trình bệnh, cha mẹ, các thói quen ăn uống, sinh hoạt, công việc để tìm các thứ mà y học gọi là yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp; (3) truy tìm bằng chứng tác hại do tăng huyết áp, y học gọi là tổn thương cơ quan đích thông qua khám tim, đo vòng bụng và cân nặng, soi đáy mắt và các xét nghiệm như đo điện tim, lipid máu, creatinin máu, đạm trong nước tiểu rồi siêu âm tim, mạch; (4) tìm xem tăng huyết áp này có nguyên nhân hay không và (5) nói cho người bệnh hiểu về bệnh và cách chữa trị, gọi hoa mỹ là giáo dục sức khoẻ.

Chữa thì được gì?

Chữa tăng huyết áp thì khác gì cụ thể so với không chữa?

 

Trước hết, phải khẳng định rằng không chữa thì chết đột ngột, chết sớm hoặc chết từ từ. Nếu có biến chứng thì chi phí cao (một ca nong vành do biến chứng tăng huyết áp hiện nay khoảng 120 triệu đồng) và sau đó vẫn tiếp tục chữa tăng huyết áp lẫn dùng thuốc khác liên quan.

So với người không chữa trị, người được chữa tăng huyết áp sẽ: (1) giảm được đột quỵ 35%-45%; (2) giảm nhồi máu cơ tim 25%; (3) giảm suy tim >50%; (4) giảm 50% suy giảm chức năng thận ở người bị bệnh thận do đái tháo đường và (5) giảm 14% chết do đột quỵ và 26% chết do bệnh mạch vành. Thậm chí, chỉ cần giảm 5 mm Hg huyết áp thì giảm được 40% đột quỵ, 20% bệnh mạch vành và 7% chết do mọi nguyên nhân.

Cách chữa tăng huyết áp?

Sao bắt ăn nhạt, khổ thế? Lượng muối thực sự cần hàng ngày là bao nhiêu?

 

Ăn mặn thì dễ bị tăng huyết áp; ăn lạt thì giúp điều trị tăng huyết áp dễ dàng hơn. Thực ra, mỗi ngày cơ thể người lớn chỉ cần 0,5 g muối biển (một muỗng canh tương đương 6 g muối). Nên ăn < 6 g muối mỗi ngày. Ăn lạt dần dà sẽ quen và còn thấy thú nữa, đã không “khát nước” mà còn đỡ tốn tiền thuốc!

Bản thân thực phẩm tự nhiên đã có muối; vậy, để ăn lạt hiệu quả thì chớ nêm, chớ thêm mắm, nước chấm, thậm chí bột ngọt trong bữa ăn.

Tôi có sao đâu mà phải uống thuốc?

 

Bệnh vốn thầm lặng, thấy “bình thường” nhưng diễn tiến trong cơ thể thì không bình thường.

Dùng thuốc trong tăng huyết áp là “lợi ích nhãn tiền”.

Chỉ chữa tăng huyết áp khi lên cơn thôi chứ!

 

Không đúng! Khi có cơn tăng huyết áp, tức thường là bệnh đã để trễ (có 7% cơn tăng huyết áp xảy ra ở người không biết mình bị tăng huyết áp trước đó).

Chữa tức thời chỉ là giảm biến chứng cấp thôi, sau đó là phải uống thuốc hằng ngày và điều chỉnh thuốc định kỳ.

Tôi quên uống thuốc, uống đúp nha?

 

Ngay khi nhớ ra mình quên uống thuốc thì uống ngay liều quên đó trừ khi thời điểm nhớ ra gần trùng với liều ngày kế tiếp. Không bao giờ được uống liều gấp đôi.

Bệnh tôi khỏi rồi, không phải uống thuốc nữa!

 

Chắc nghe nhầm đấy chứ!

Đúng là sau vài tuần dùng thuốc, người bệnh cảm giác khoẻ khoắn nhưng nếu ngưng thuốc thì trước sau gì huyết áp cũng tăng trở lại, đó là chưa kể các mối hại do hành vi nguy hiểm này gây ra.

Đó chỉ là thuốc lợi tiểu, không phải thuốc hạ huyết áp!

 

Sao lại nói thế!

Gọi là thuốc lợi tiểu là theo cách thuốc tác động lên cơ thể. Thực ra, thuốc lợi tiểu chữa tăng huyết áp rất hợp lý về độ an toàn, tính hợp tác với thuốc chữa tăng huyết áp khác và giá thành.

Đây là nhóm thuốc được cổ xuý dùng nhất là với người nghèo.

Huyết áp tôi lên thì tôi cần phải uống thuốc gì?

 

Thứ nhất, phải đo chính xác xem có lên thực sự hay không? Thứ hai, phải thông báo ngay với bác sỹ của mình con số huyết áp để họ giúp giải quyết. Thứ ba là đừng quá lo nếu huyết áp xê dịch chút ít mà cơ thể vẫn bình thường. Chỉ nên lo và xử lý ngay khi con số >/= 220/110 mm Hg; lúc này, có thể ngậm dưới lưỡi 12,5-25 mg captopril (mua theo đơn từ trước, 1/2-1 viên captopril 25 mg) và sau đó gọi cho bác sỹ.

Tại sao chỉ có uống mà không tiêm thuốc cho nhanh?

 

Thuốc chủ lực điều trị tăng huyết áp là thuốc uống và uống ít lần, ít thuốc thì càng tốt; chỉ khi cấp cứu cơn tăng huyết áp thì mới tiêm.

Chữa tăng huyết áp là cách chữa “chậm mà chắc”!

Uống hoài thì lờn thuốc, sau lấy gì chữa?

 

Đúng là có thuốc bị lờn như thuốc lợi tiểu nhưng đã có cách khắc phục; hơn nữa, y học tiến bộ từng sát na, đừng lo lắng kéo huyết áp lại lên!

Uống thuốc hạ huyết áp nhiều quá lỡ nó tuột luôn thì sao?

 

Không tuột đâu! Yên tâm!

Nhờ uống thuốc hàng ngày mà huyết áp giảm xuống mức an toàn và giữ ổn định với lượng thuốc bác sỹ kê.

Không uống thuốc thì ngược lại là đằng khác.

Tuy vậy, khi huyết áp ổn đinh thầy thuốc có thể cho ngừng thuốc và theo dõi định kỳ hoặc khi người bệnh thấy khó chịu thì khám lại và cân nhắc phù hợp.

Thuốc này hay lắm, uống đi!

 

Mỗi người thích hợp với một loại thuốc, chả ai giống ai cả; cứ xem chuyện vợ chồng mà so sánh.

Xin chớ bày biểu!

Tôi có bị loạn lipid máu đâu mà bác sỹ cho tôi uống mỗi chiều một viên?

 

Các nghiên cứu hiện nay chứng minh việc kê thuốc chống lipid máu (cụ thể là nhóm statin như atorvastatin, simvastatin) cho người bệnh tăng huyết áp là có lợi, giúp trị và phòng ngừa biến chứng tăng huyết áp tốt hơn. Việc thầy thuốc kê là đúng.

Xin đừng nhìn vào chỉ số lipid máu mà nghi ngờ năng lực thầy thuốc!

Tuyệt đối không được uống rượu bia khi bị tăng huyết áp!

 

Có vẻ cấm đoán ghê quá!

Nếu huyết áp đã ổn định thì vẫn uống được 1/4 xị đế (tương đương một lon bia, 150 mL rượu vang) ), ngày 1-2 lần.

Như vậy, vị nào có bạn nhậu thì yên tâm không bỏ hoặc mất bạn!

Ăn nhiều rau, khổ thế; đi tu quách! Hiệu quả thay đổi lối sống thế nào?

 

“Bệnh từ miệng ăn vào” rất đúng với tăng huyết áp. Thời nguyên thuỷ, không có tăng huyết áp. Đây là căn bệnh của thời đại! Không dễ tu đâu, phải có “duyên” cơ. Ăn nhiều rau giảm được 8-14 mm Hg, không những đỡ tốn tiền thuốc mà còn giảm mắc “bệnh thức ăn” nữa, một công đôi chuyện, rất tuyệt! Với người béo, ước tính giảm mỗi một kg cân nặng thì giảm được 0,32 mm Hg. Ăn lạt giảm được 2-8 mm Hg. Giảm uống rượu thì huyết áp giảm 2-4 mm Hg. Tập thể dục điều độ giảm được 5-15 mm Hg. Cứ so sánh, giảm được 2 mm Hg thì nguy cơ đột quỵ giảm 15% và bệnh mạch vành giảm 6% thì thấy cách thay đổi lối sống rất đáng quý!

Sao huyết áp lâu hạ thế?

 

Phải mất vài tuần mới nâng liều thuốc lên được gấp đôi và phải 3-6 tháng thì mới hy vọng hạ huyết áp xuống mức an toàn.

Hãy kiên nhẫn!

Vậy, đã chữa tăng huyết áp sao vẫn bị biến chứng?

 

Chữa tăng huyết áp là đưa huyết áp về con số bình thường. Có uống thuốc thường xuyên thì giảm tối đa biến chứng chứ khó ngăn ngừa tuyệt đối biến chứng vì 80% dân chúng có nguy cơ bị tai biến do chính huyết áp. Thống kê cho thấy tai biến do huyết áp gây ra bắt đầu ở ngưỡng 115/75 mm Hg trở đi.

Có gì trên đời tuyệt đối đâu? Tuy vậy, hãy tin ở phép màu trần thế!

Huyết áp ổn rồi, ngưng thuốc được không?

 

Được với điều kiện thầy thuốc quyết định và theo dõi định kỳ. Tuy nhiên, chỉ ngưng thuốc được một khoảng thời gian thôi vì sau đó huyết áp sẽ tăng trở lại.

Liệu chữa khỏi tăng huyết áp không?

 

Khỏi, đó là những tăng huyết áp thứ phát như tăng huyết áp do hẹp động mạch thận, nong được động mạch hẹp thì hết tăng huyết áp. Còn với tăng huyết áp vô căn thì thầy thuốc và người bệnh phối hợp đưa con số huyết áp về ngưỡng an toàn và lúc này người bệnh sinh hoạt bình thường là vui và “khỏi” rồi. Một số trường hợp khi huyết áp ổn định, thầy thuốc không cho người bệnh dùng thuốc nữa mà chỉ thực hiện thay đổi lối sống và theo dõi định kỳ.

Thuốc gây khó chịu gì?

Khó chịu với thuốc quá, bỏ thôi!

 

Đây gọi là tác dụng phụ hay tác dụng không mong muốn, nếu nặng hơn là tác dụng bất lợi của thuốc nhưng hãn hữu mới bị và chỉ một thời gian là hết khó chịu.

Thuốc gây khó chịu nhất là thuốc ức chế men chuyển dạng angiotensin (như captopril, enalapril), gây ho 12,7% tổng số người dùng; tiếp theo là thuốc đối kháng kênh canxi (như amlodipin, felodipin) gây nhức đầu, sưng mắt cá chân.

Khi khó chịu với thuốc quá, hãy báo để bác sỹ đổi thuốc phù hợp và không bao giờ tự ngừng thuốc.

Ăn tiệc có bữa bị tiêu chảy thế có ai kêu ca nhiều và đòi bỏ tiệc tùng đâu?

Uống thuốc hoài và nhiều như vậy thì độc thận, độc gan làm sao?

 

Về lý thuyết, mọi cái đưa vào miệng đều có thể gây hại cho cơ thể. Tuy nhiên, đa phần không hề hấn gì. Thuốc cũng thế. Các thuốc mà thầy thuốc đã chọn cho thân chủ dùng thì thường là an toàn. Ngược lại, người bệnh lo lắng thái quá mà không uống thuốc thì mới thực sự có hại.

Thuốc tây nóng, dùng thuốc nam thôi!

 

Đúng là thuốc tây “nóng” như gây giộp lưỡi, biếng ăn, lạt miệng, đầy bụng…những khó chịu này rồi sẽ hết sau vài tuần và người bệnh sẽ quen, giống như lúc mới đầu ăn lạt vậy. Hãy bình tĩnh cân nhắc lợi hại! Thuốc nam có thể làm giảm huyết áp tức thời chút ít, làm dễ chịu nhưng không giữ được huyết áp ở mức an toàn đâu. Đừng kỳ vọng vào thuốc “gia truyền”!

Các thuốc “đánh” nhau trong cơ thể.

Bị tăng huyết áp, lỡ bị cảm thì dùng vài viên cảm cúm được chứ?

 

Được nhưng phải thận trọng!

Các thuốc chữa cảm hiện nay thường có thành phần gây phản ứng ngược lên cơ thể người bị tăng huyết áp, gây hại.

Nên thông báo cho người bán thuốc chứng tăng huyết áp của mình.

Khôn ngoan là đi khám, chắc không phải mất thêm phí khám cảm cúm đâu!

Theo dõi tăng huyết áp.

Huyết áp ở nhà đo khác, ở chỗ bác sỹ đo khác?

 

Đúng vậy, đo ở chỗ bác sỹ cao hơn; thậm chí có 20% bị tăng huyết áp tại chỗ bác sỹ nhưng thực tế thì không tăng huyết áp, trường hợp này gọi là tăng huyết áp áo choàng trắng. Ngược lại, có khi đo ở chỗ bác sỹ thấp mà về nhà thì huyết áp đo cao, gọi là tăng huyết áp ẩn giấu-khái niệm còn khá mới với thế giới và Việt Nam.

Nên chọn loại huyết áp kế nào để tự đo huyết áp?

 

Chọn loại bán tự động đo ở cánh tay.

Hiện nhiều chỗ bán máy nhưng sai đúng thì ai kiểm định? Các máy sau dùng tốt: Omron HEM-705 CP, Omron HEM-722 C, Omron HEM-735 C, Omron HEM-713 C, Omron HEM-737 Intellisens, Omron M4, Omron MX2. Nên dùng loại máy đo huyết áp quấn quanh cánh tay.

Tại sao đo huyết áp điện tử mỗi lúc mỗi khác.

 

Huyết áp dao động theo từng thời khắc, vì vậy con số tương ứng sẽ khác. Nên đo đúng quy trình (nghỉ ngơi trước đo 5 phút, bao quấn vừa chặt, để bao quấn  ngang mức tim, mỗi lần đo cách nhau 2 phút…) và đo 3 lần liên tiếp và con số huyết áp trung bình của 3 lần đo ấy sẽ là huyết áp của mình.

Tư thế đo huyết áp?

 

Đứng, ngồi hoặc nằm gì cũng được nhưng nên chọn một tư thế mà thôi. Cho dù tư thế nào thì đoạn cánh tay có băng quấn huyết áp phải đặt ngang mức tim.

Nên tin tưởng con số huyết áp đo tại nhà hay là đo ở chỗ bác sỹ? Số nào cao hơn?

 

Máy chuẩn, đo chuẩn thì đều tin tưởng.

Huyết áp đo tại nhà thấp hơn đo tại cơ sở y tế trung bình là 13/7 mm Hg (nghĩa là số trên thấp hơn 13 mm Hg còn số dưới thấp hơn 7 mm Hg); vì vậy, nếu đo tại cơ sở y tế là 138/89 mm Hg thì số tại nhà đo sẽ là 125/82 mm Hg.

 

Tại sao cùng là tăng huyết áp mà ông bác sỹ nói khác, bà y tá lại nói khác?

 

Không ai nói khác cả mà tại cái “sự học” và “thời gian quý báu” dành cho người bệnh thôi. Hiện tại, do quá tải và coi thường quy trình đo cũng như tư vấn mà nhân viên y tế không đáp ứng mong mỏi của người bệnh.

Hãy mạnh dạn hỏi người có chuyên môn vững nhất!

 

Tôi có nên mua một máy đo huyết áp không?

 

Hiện nay, chứng cứ y học chứng minh việc tự đo huyết áp là có lợi cho cá nhân và cho việc kiểm soát huyết áp. Vì vậy, mỗi thân chủ nên mua một máy đo chuẩn và học cách đo chuẩn để giúp mình sống an nhiên với bệnh mạn tính thời đại này. Hiện nay, loại máy đo có bao quấn quanh bắp tay là được chấp nhận còn loại đo ở cổ tay, ngón tay thì chưa được chuẩn y.

Tiền thuốc

Nhiều tiền quá, lấy gì chữa đây?

 

Xe máy Trung Quốc không bền nhưng hiện nay rất thông dụng vì rẻ. Thuốc chữa bệnh tăng huyết áp cũng vậy, có khi chỉ cần 2-3 ngàn mỗi ngày là thầy thuốc tâm huyết có thể lựa được thuốc cho người bệnh.

Hãy tin tưởng lương tri thầy thuốc!

Thà chết còn sướng hơn!

Ôi, chữa tăng  huyết áp khổ sở quá, để chết quách!

 

Cuộc sống vốn đầy bí ẩn!

Sinh lão bệnh tử là quy luật.

Chúng ta không chịu trách nhiệm trước khi sinh ra nhưng đầy trọng trách trong cuộc đời hiện hữu.

Dũng cảm sửa chữa khuyết điểm của tạo hoá và xã hội là cách thức lợi ích nhất để giúp bản thân cảm nhận vẻ đẹp cuộc sống!

 

Rắc rối quá, y học!

Y học vốn phức tạp.

Tiếng Việt bản thân đã “bão táp”, thuật ngữ y học lại càng rắc rối.

Ngay cả thầy thuốc cũng không am hiểu lắm ngoài chuyên khoa của mình; vì vậy, xin đừng ngại hỏi về bất cứ thắc mắc nào.

Hỏi là một trong những cách giúp người bệnh và người nhà tiết kiệm chi phí, giúp sức khoẻ  tim mạch cải thiện và giảm những lo lắng vu vơ, đôi khi nguy hiểm.

Ông bà từng khuyên: “Không biết thì hỏi” đó thôi.

Tôi cũng thế, thường hỏi; hỏi mình và hỏi người.

Hãy tin tưởng thầy thuốc của mình!

Ngày mai trời sáng!

 Tài liệu tham khảo chính 

      1.            Aiyagari V, Gorelick PB. Hypertension and Stroke: Pathophysiology and Management. New York, Humana Press © Springer Science+Business Media, LLC 2011, 2011: 4-31. (PDF file).
      2.            Bộ Y tế.  Thống kê Y tế toàn quốc.[ http://www.moh.gov.vn].(Truy cập 7/4/2011).
      3.            Canadian Hypertension Education Program. 2013 CHEP Recommendations for Management of Hypertension. [http://www.hypertension.ca]. (Accessed on May 7, 2013).
      4.            U.S. Department Of Health And Human Services. Complete Report: The Seventh Report of the Joint National  Committee on  Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure. NIH Publication No. 04-5230, August 2004 (PDF file) [http://www.google.com].
      5.            Đào Duy An. Ăn uống ảnh hưởng huyết áp thế nào. [http://www.ykhoanet.com]/[http://www.yduocngaynay.com]. (Truy cập 7/4/2011).
      6.            Hồ Thanh Tùng. Khảo sát tỷ lệ mắc một số bệnh tim mạch ở người lớn từ 18 tuổi trở lên tại thành phố Hồ chí Minh trong thời gian từ tháng 6-2004 đến tháng 11-2004. Trong: Hội Tim Mạch học thành phố Hồ Chí Minh. Kỷ yếu báo cáo khoa học hội nghị khoa học tim mạch khu vực phía Nam lần thứ 7 (8.9.10-6-2005):218.
      7.            Huỳnh Văn Minh (Trưởng ban soạn thảo). Khuyến cáo 2008 của Hội Tim mạch học Việt Nam về chẩn đoán, điều trị tăng huyết áp ở người lớn. Trong: Hội Tim mạch học Việt Nam. Khuyến cáo 2008 về các bệnh lý tim mạch & chuyển hóa; TP Hồ Chí Minh. Nhà Xuất bản Y học;2008:225-94.
      8.            Kaplan MN. Kaplan’s Clinical Hypertension. 9th ed. Lippincott, Williams and Wilkins;  2006.
      9.            Kearney PM, Whelton M, Reynolds K, Muntner P, Whelton PK, He J.Global burden of hypertension: analysis of worldwide data. Lancet 2005;365:217-23. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov].
  10.            Brown AL, Golberg AC, Henderson KE, et al. Preventive Cardiology and Ischemic Heart Diease. In: Foster C, Mistry NF, Peddi PF, Sharma S (eds). The Washing ManualTM of Medical Therapeutics. 33rd ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins;2010:65-84.
  11.            National Heart Foundation of Australia (National Blood Pressure and Vascular Disease Advisory Committee). Guide to management of hypertension 2008. [http://www.heartfoundation.org.au].(Accessed on Apr 7, 2011).
  12.            Nguyễn Minh Tâm, Nguyễn Thị Trúc. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học bệnh tăng huyết áp tại tỉnh Tiền Giang. Trong: Hội Tim Mạch học thành phố Hồ Chí Minh. Kỷ yếu tóm tắt báo cáo khoa học hội nghị khoa học tim mạch khu vực phía Nam lần thứ VI (thành phố Hồ Chí Minh 22-23-24 tháng 4 năm 2003):62-72.
  13.            Phạm Gia Khải, Nguyễn Lân Việt, Phạm Thái Sơn & CS. Tần suất tăng HA và các yếu tố nguy cơ ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam 2001-2002. Tạp chí Tim Mạch Học Việt Nam 2003;33:9-15.
  14.            Treatment of High Blood Pressure. Hypertension. 2003;42:1206-1252.Fisher NDL, Williams GH. Hypertensive Vascular Disease. In: Kasper, Brownwald, Fauci, et al. Harrison’s Principles of Internal Medicine. New York, McGraw-Hill, 2005. (PDF file).
  15.            Whelton PK. Epidemiology and the Prevention of Hypertension. J Clin Hypertens 2004;6:636-42. [http://www.google.com].
  16.            World Health Organization, International Society of Hypertension Writing Group. 2003 World Health Organization (WHO)/International Society of  hypertension (ISH) statement on management of hypertension. (a reprint received from Prof Whitworth JA, Austrslia; e-mail:judith.whitworth@anu.edu.au on Jun 1st, 2005).

 

 

Giáo dục sức khỏe khác

Liên hệ


Điện thoại:

(028)54348292/0909199849

  Điện thư:

care@songtraclinic.com
   
  Địa chỉ: 
  200 Nguyễn Thượng Hiền, P5, Phú Nhuận
,TP.HCM

Trợ giúp trực tuyến

Số người trực tuyến

Đang truy cập : 56

Lượt truy cập : 212595