Bệnh thường gặp ở người cao tuổi

Bệnh thường gặp ở người cao tuổi

Thạc sỹ Đào Duy An

 

Trưởng Phòng khám Sông Trà,

 

Trưởng Dịch vụ Bác sỹ & Chăm sóc Sức khỏe tại nhà 24/24 (Inn Care),

 

Công ty Núi Ấn Sông Trà (Inn Co., Ltd), TP.HCM.

Tuổi cao chí khí càng cao, đó là tuổi già lý tưởng cho bất cứ xã hội nào và là quả chín của đời. Có thể gọi người cao tuổi là lớp vàng. Tuy nhiên, thực tế nghiệt ngã của tạo hóa là phần lớn người tuổi cao thì sức yếu, chân chậm mắt mờ do tác động lão hóa, cá nhân và môi trường.

 

Người cao tuổi có thể bị mọi bệnh như các độ tuổi khác nhưng do đặc điểm tích tuổi và thoái hóa mà mắc một số nhóm bệnh nổi trội.

 

1. Đặc điểm nổi bật tuổi già bệnh lý:

 

  • Môi trường ảnh hưởng nhiều.
  • Bệnh nhiều.
  • Bệnh lộ ra không rõ ràng.
  • Bệnh trở nặng nhanh nếu không chữa trị kịp thời.
  • Bệnh nhiều biến chứng.
  • Bệnh chữa trị lâu dài.
  • Bệnh cần phục hồi chức năng.

 

2. Nhóm bệnh thường gặp.

 

2.1 Bệnh tim mạch.

 

Tuổi càng tăng bệnh tim mạch càng nhiều. Chỉ có 28% người già có tim hoàn toàn bình thường khi mổ xác. Tại Việt Nam, cứ 2 người từ 60 tuổi trở lên thì có một người bị tăng huyết áp. Đây là nhóm bệnh đặc trưng của quá trình tích tuổi, thoái hóa và lối sống.

 

Người già thường bị các bệnh tim mạch sau như tăng huyết áp, suy tim, tâm phế mạn, đau thắt ngực, tai biến mạch máu não, thiểu năng tuần hoàn não, viêm tắc động mạch và suy tĩnh mạch.

 

Hãy đến khám khi có ít nhất một trong các dấu hiệu sau:

 

  • Mù thoáng qua, chóng mặt, ù tai, cảm giác tê bại.
  • Nói khó, nói đớ.
  • Đi lại hoặc gắng sức thì mệt, khó thở, đau ngực.
  • Yếu một phần cơ thể đột ngột.
  • Nặng chân, phù kín đáo chân, chân tím, mạch chân giãn...

 

2.2 Bệnh hô hấp.

 

Thường gặp nhất là bệnh phổi mạn như viêm phế quản mạn, hen phế quản, khí phế thủng, đặc biệt lao phổi.

 

Người cao tuổi đừng bỏ qua các dấu hiệu sau mà phải đi khám liền:

 

  • Thở khò khè.
  • Khạc đờm nhầy, đục.
  • Ho kéo dài.
  • Đờm vẩn máu. 

 

2.3 Bệnh cơ-xương-khớp.

 

Loãng xương và viêm xương khớp (thoái hóa khớp) là hai bệnh xương khớp thường gặp và ảnh hưởng sức khỏe tuổi già nhiều nhất.

 

Triệu chứng thường gặp là đau nhức xương và khớp, đau tăng khi cử động và giảm lúc nghỉ ngơi; đau nhức nhiều về đêm; khớp sưng, đỏ; lưng còng; chiều cao giảm; đôi khi có biến chứng gãy xương.

 

Ở Mỹ, trên 30% người già bị gãy xương hông (Hình 1).

 

Hình 1. Gãy cổ xương đùi, một biến chứng loãng xương, bệnh thường gặp ở người cao tuổi.

2.4 Bệnh tiết niệu và sinh dục.

 

Nhiễm khuẩn đường tiểu, tiểu không tự chủ (són tiểu, tỷ lệ 10%-30%); u xơ tiền liệt tuyến ở đàn ông, sa sinh dục và ung thư tử cung ở phụ nữ thường có ở tuổi này.

 

Triệu chứng chung là tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó, tiểu đục, đi lại khó chịu, chảy máu đường sinh dục, có khối thịt thập thò ở cửa mình. 

 

2.5 Bệnh nội tiết và chuyển hóa.

 

Thường gặp đái tháo đường típ 2, suy giáp và giảm thân nhiệt. Ở Anh, khoảng 50% người >70 tuổi bị đái tháo đường. Suy tuyến giáp thường gặp ở người cao tuổi cao gấp đôi so với người dưới 60 tuổi, tỷ lệ 2%-7% và suy giáp mà chưa có biểu hiện lâm sàng là 6%-13%.

 

Các biểu hiện thường thấy của nhóm bệnh này là suy mòn, hay nhiễm trùng, tóc rụng, da khô, thường cảm giác lạnh, thờ ơ ngoại cảnh, biếng vận động, mệt mỏi, đôi khi khởi phát bằng biến chứng như hôn mê, loét đầu ngón.

 

2.6 Bệnh thần kinh và tâm thần.

 

Chứng sa sút trí tuệ, loạn thần tuổi già, Parkinson, run tuổi già và té ngã thường gặp nhất. Biểu hiện là hay quên, thay đổi thói quen sinh hoạt, vô cảm, run lúc nghỉ và cứng đờ. Khoảng 5%-10% người 65 tuổi hoặc lớn hơn bị sa sút trí tuệ. Người già té trên 2 lần mỗi năm hoặc té ngã mà không giải thích được cần đưa đi khám ngay. Khoảng 1/5 người Anh từ 65-69 tuổi bị té ngã từ một  lần hoặc hơn mỗi năm.   

 

2.7 Ung thư.

 

Ung thư có xu hướng tăng dần theo tuổi, đặc biệt với một số loại như các loại ung thư ở đường tiêu hoá, ung thư phổi thường gặp ở độ tuổi 60 và hơn một nửa ung thư vú gặp ở tuổi từ 65 trở lên.

 

Tử vong do ung thư theo đó cũng tăng dần theo tuổi như ở độ tuổi 65-74 ở Anh năm 1990:

 

  • Ung thư phổi: 4531 tử vong nam/triệu dân.
  • Ung thư vú: 1344 tử vong nữ/triệu dân và (3) ung thư các loại khác: 8072 tử vong nam/triệu dân và 4708 tử vong nữ/triệu dân;

 

Đi khám ngay khi có ít nhất một trong các dấu hiệu sau:

 

  • Khàn tiếng kéo dài.
  • Ho dai dẳng.
  • Ho ra máu.
  • Ăn không tiêu hoặc khó nuốt.
  • Cầu ra máu kéo dài.                                                
  • Tiểu máu.
  • Có vết loét lâu khỏi.
  • Sờ thấy u hoặc mảng cứng trong vú.

 

2.8 Bệnh lý mắt, răng-hàm-mặt, tai-mũi-họng và các bệnh lý khác.

 

Trong một điều tra năm 2004 trên người già tại miền Bắc 42,4% bị đục thủy tinh thể; giảm thị lực và mù 8,8%; 51% bị hư quanh răng; 33,6% bị mất nhiều răng.

 

3. Vai trò người cao tuổi và người thân:

 

Bệnh tật là điều khó tránh nhưng nhiều bệnh phòng được.

 

Chủ động phòng chống già và bệnh tật ngay từ lúc còn khỏe bằng thay đổi lối sống và chủ động tìm bệnh sớm để chữa trị nhằm hạn chế biến chứng và tử vong.

 

Tất cả thuật ngữ y học trên có thể làm người bệnh và người già hoang mang. Nên hỏi thầy thuốc nếu không hiểu rõ về bất cứ vấn đề sức khỏe nào.

 

Người cao tuổi và người thân lưu ý:

 

  • Không thờ ơ với bất cứ dấu hiệu nhỏ và khác lạ nào như ăn không ngon; biếng ăn; mệt nhọc khi đi lại; lừ đừ; tâm tính, thói quen sinh hoạt thay đổi.
  • Không tự chữa cho mình vì:

 

- Đa phần bệnh lý già là bệnh mạn tính, việc điều trị phải chuyên khoa và liên tục.

 

- Cơ thể rất nhạy cảm với thuốc, đặc biệt là thuốc bán theo đơn nhưng hiện nay vẫn bán tuỳ tiện.

 

- Chức năng gan thận suy giảm, diện tích phân phối thuốc, khuếch tán thuốc giảm. Ở Anh, 1/10 người già vào viện vì bệnh do thuốc gây ra. Chỉ có thầy thuốc mới có khả năng điều chỉnh các rối loạn sức khỏe tốt nhất cho người bệnh.

 

  • Người bệnh và người thân nên làm quen với môi trường bệnh viện và thầy thuốc, tập cảm giác bệnh viện và thầy thuốc là nhà và người nhà; điều này có lợi cho người cao tuổi hơn về bệnh lý và tâm lý.
  • Kiên trì theo đuổi chữa trị vì đó là cách duy nhất cải thiện sức khoẻ người bệnh. Ngạn ngữ "đói ăn rau, đau uống thuốc" tỏ ra phù hợp với độ tuổi cao niên nhất.

Bài viết khác

Xơ vữa động mạch là gì mà hay nhắc thế? (18/05/2021) COVID-19, nín thở? (03/08/2021) Điều trị tăng huyết áp không dùng thuốc: Vai trò của người bệnh (14/01/2020) Sốt cao co giật ở trẻ em (18/01/2020) Nỗi lo HP (18/01/2020)
ajax-loader